ghzÊbaH tuyhW

ghzÊbaH tuyhwÊiwrÊ rqÊf fhykÊ KjwÊ NguuR ,uzÊlhkÊ NguuR vd %dÊW ngUkÊ ßupTfshfgÊ ßupfÊfyhkÊ. xtÊnthU fhyjʧYkÊ murhzÊl ghzÊbaHfsÊ murhsgÊglÊl ehlÊbdÊ gugÊG kfÊfsÊ kdÊdHfsÊ NjhwÊwkÊ tsHrʤ, æoÊrʤáitAkÊ KfÊ¢akÊ. ,twÊiwfÊ fhz xtÊnthU fhyjÊijAkÊ mjwÊFupa rhdÊWfsÊ tuyhW kfÊfsÊ thoÊfÊif æoÊrʤ vdÊw ehdÊF jiygÊGfspNy mlfÊ¢gÊ ghHfÊf NtzÊLkÊ.

rqÊf fhygÊ ghzÊbaHfnsdÊwhyÊ veÊjfÊ fhykÊ? rqÊfkÊ ,UeÊjjh? vgÊNghnjdÊnwyÊyhkÊ ådhfÊfnsOkÊ. ,twÊwpwÊF åil ,yfÊ¢a MuhaÊrʤahsH $w NtzÊbaJ. ghzÊbaHfsÊ rqÊf fhyjÊijrÊ NrHeÊjtHfsÊ vdÊgjwÊFrÊ rhdÊWfsÊ rqÊf E}yÊfspçUeÊJ jhNd fhz NtzÊLkÊ? rqÊf E}yÊfshd gjÊJgÊ ghlÊL vlÊLjÊ njhif g§ndzÊ £oÊfÊfzfÊF E}yÊfsÊ ghzÊbaH gyiugÊ gwÊwpfÊ $W¢dÊwd. ¤ygÊg§fhuKkÊ kzp NkfiyAqÊ$lfÊ $W¢dÊwd. vdNt ,gÊghzÊbaHfsÊ fhykÊ goiknjhlÊLfÊ ¢.ß. 300 tiu vdyhkÊ.

rqÊf fhygÊ ghzÊbaHfspNy tbkÊgykÊg epdÊw ghzÊbadÊ gyÊahfrhiy KJFLkpgÊ ngUtO§, MupagÊgil fleÊj neLQÊnropadÊ jiyahyqÊfhdjÊJrÊ nrUntdÊw ghzÊbadÊ neLQÊnropadÊ fhdgÊNgNuáyÊ fleÊj cfÊ¢ugÊngU tO§ KjçNahH FwpgÊßljÊjfÊftH. ,dÊDkÊ ¤y kdÊdHfSkÊ csH.,tHfspNy MupagÊgilfleÊj neLQÊnropadÊ MupaHfis ntdÊwhnddÊgH. 

jiyahyqÊfhdjÊJrÊ nrUntdÊw neLQÊnropadÊ ta§yÊ ¤WtdhjyhyÊ mtidrÊ NrudÊ NrhodÊ ,dÊDkÊ IeÊJNtspH ,tHfsÊ xdÊW NrHeÊJ v§HjÊjdH. ,isatnddÊwhnydÊd? æuKkÊ §wikAkÊ taijah nghWjÊjJ mtdtdÊ jdÊdkÊßfÊifiaayÊyth nghWjÊjJ! vdNt mtdÊ ntdÊW GfoÊ ehlÊbdhdÊ.

mfÊfhy kfÊfsÊ eyÊthoÊT thoÊeÊjdH. kdÊdUkÊ kfÊfSkÊ æuH; æugÊ ngzÊbH gyH. ghzÊbaH thzpfrÊ ¤wgÊgwpa kJiufÊ fhQʤ NghJNk. ghzUkÊ ghbdpaUkÊ ,ir tsHjÊjdH. mfthoÊfÊifiafÊ fsT fwÊG vdgÊ ßupjÊjdH. jkpouJ nghUspyfÊfzkÊ EZfÊfkháUeÊjJ mtuJ thoÊfÊifiagÊ ßdÊgwÊwpnaO§ajhyÊjhNd?

mfÊfhyjʧyÊ Mupa kjkÊ GFeÊJålÊlJ. ,eʧudÊ nebNahdÊ gyuhkdÊ NghdÊw njaÊtqÊfis kfÊfsÊ topglÊldH. kdÊdHfspNy ghzÊbadÊ mwpTilekÊß xyÊiyêH jeÊj éjgÊghzÊbadÊ KjçNahUkÊ mu¤ éjgÊghzÊbadÊ Njå ngUqÊNfhgÊ ngzÊL KjçNahUkÊ rqÊf E‘yÊfspyÊ få ghbáUfÊ¢whHfsÊ.

rqÊf fhygÊ ghzÊbaHfsÊ æoÊeÊjNjdÊ? ghzÊbadÊ fhdgÊ NgH fleÊj cfÊ¢ugÊ ngUtO§fÊFgÊ ßdÊ MzÊl kdÊdH ahtnudÊW njupaåyÊiy. rjh¤t gzÊlhujÊjhH mtHfsÊ ghzÊbaH tuyhW gfÊ 19.

¢.ß.3MkÊ E}wÊwhzÊbyÊ fsgÊßuH vdÊgJ jdp xUtidfÊ FwpfÊfåyÊiy. mJ xU NghHrÊ rh§iafÊ FwpfÊ¢wJ. vgÊgb ,tHfsÊ ghzÊbaHfis ntdÊwhHfsÊ? vjÊjid fhykÊ MzÊlhHfsÊ? NghdÊw nraʧfsÊ ågukhfjÊ njupaåyÊiy vdÊ¢whH ntqÊifah. vtÊthW ¤kÊ`å~ÊZ §BnudjÊ NjhdÊwpgÊ gyÊyt FyjÊij epiyehlÊbdhNdh ^gÊupyÊ fUjÊJ. mNj NghyÊ fLqÊNfhdÊ ¢.ß.590-,yÊ NjhdÊwp KjyhkÊ ghzÊbagÊ Nguuir epiyehlÊbdhdÊ vdÊ¢whH ntqÊifah.

KjyhkÊ Nguu¤wÊFrÊ rhdÊWfSzÊlh? NtsÊåfÊFbrÊ rhrdkÊ nrdÊidgÊ nghUlÊfhlʤrÊ nrgÊNgLfsÊ MidkiyfÊfyÊntlÊLfÊfsÊ, ItHkiyfÊ fyÊntlÊLfÊfsÊ KjyhkÊ Nguu¤YsÊs murHfisgÊ gwÊwp mwpåfÊ¢dÊwd. KjwÊ Nguu¤dÊ fhykÊ ¢.ß. 590 KjyÊ 920 tiu. ¥d ahjÊupfH AthdÊ RthqÊ jkJ FwpgÊßNy jkÊ fhQʤáçUeÊJ kJiu GwgÊgLkÊNghJ xU ghzÊbadÊ ,weÊjjhffÊ $W¢whH. ,weÊjtdÊ NreÊjdÊ vdÊw ghzÊbandd ekÊg topáUfÊ¢wJ. ,gÊgbrÊ ¤y rhdÊWfsÊ.

fLqÊNfhdÊ fsgÊßuiu KJF fzÊlhndd NtsÊåfÊFbrÊ rhrdkÊ $W¢wJ. ,tidAkÊ ,tdÊ kfdÊ khwtHkdÊ mtdp #shkzp gwÊwpAk§fkÊ njupaåyÊiy. mupNfrup khwtHkdÊ kpfTkÊ. §wikahsdÊ neyÊNtçáyÊ ntwÊwpngwÊwhdÊ. NtsÊåfÊFbrÊ rhrdkÊ ngupakdÊD}HrÊ nrgÊNgLfsÊ. FWehlÊil ntdÊwhdÊ; ehlÊil åupthfÊ¢dhdÊ; gutHfis ntdÊwhdÊ; Nfus kdÊdidjÊ NjhwÊfbjÊjhdÊ.

,tdÊ $dÊghzÊbadÊ vdfÊ nfhsÊsyhkÊ. §UjÊnjhzÊljÊ njhif,ngupa GuhzkÊ. ,tdÊ ¤WjÊnjhzÊl ehadhHfÊF ,isatdÊ; §UQhrkÊgeÊjHfÊF %jÊjtdÊ. Epigraphia Indica, Vol III, pp. 277-8. Dubreuil 'The Pallvas' pp. 67-8. ,tDfÊFgÊ guhqÊFrdÊ neLkhedÊ NghdÊw glÊlqÊfSzÊL.

,tidgÊ NghyNt NfhrÊriladÊ ,uz©udÊ vdÊghDkÊ ntwÊwp gy fzÊlhdÊ. ßwF [byh guheÊjfdÊ vdÊwiofÊfgÊglÊl tuFz kfhuh[dÊ murhzÊldÊ. ,tdÊjhdÊ NtsÊåfÊFbrÊrhrdkÊ nrdÊidgÊ nghUlÊfhlʤ nrgÊNgLfsÊ ,twÊiw VwÊgLjʧatdÊ. ,dÊDkÊ ghzÊbaHfsÊ gyH MzÊldH. ,eÊjgÊ Nguu¤dÊ fil¤ kdÊddÊ ,uzÊlhkÊ ,uh[¤kÊ`dÊ. mtid KjyhkÊ guheÊjfdÊ vdÊw NrhodÊ ntdÊwhdÊ.

KjyhkÊ NguuR ehlÊfspNy mu¤açNy KjdÊ keʧup 'cjÊju keʧup' vdÊwiofÊfgÊglÊlhdÊ. murhqÊfjʧNyh glÊlhsjʧNyh ,UeÊjtHfsÊ 'guheÊjfæuH' '§Ukiy æuH' vdÊwiofÊfgÊglÊldH. 'Vdh§' Kjça glÊlqÊfisgÊ giljÊ jiytHfsÊ ngwÊwhHfsÊ. tzpfUsÊ ¤weÊNjhH 'vlÊb' vdÊw glÊlkÊ toqÊfgÊ ngwÊwdH. kdÊdHfsÊ fyÊå fiyfis ahjupjÊjdH. mitjÊ jiyikfÊ fåQUzÊL. mtUfÊF khdpa KzÊL.

mwepiyaqÊfsÊ tupádÊwpgÊ ngwÊw epyqÊfsÊ jhdnkdTkÊ meÊjzH ngwÊwit ßukNjankdTkÊ miofÊfgÊglÊld. ¢uhkjʧyÊ rigAzÊL. ngsjÊjkÊ rkzkÊ ,UeÊjd ,fÊfhyjʧyÊ. ßwF §UQhdrkÊgeÊjNu MáufÊfzfÊfhd rkzH fOåNywÊwgÊglfÊ fhuznkdÊgH. irtKkÊ, itztKkÊ thoÊeÊjd. 10-MkÊ E}wÊwhzÊbyÊ tlÊnlOjÊJjÊ jwÊfhyjÊ jkpnoOjÊjhf khwpaJ.

,uzÊlhkÊ ,uh[¤kÊ`DfÊFgÊ ßwF ghzÊba ehL ghoileÊjJ. mtid KjyhkÊ guheÊjf NrhodÊ NjhwÊfbjÊjhdÊ. KjyhkÊ NguuR ¢.ß. 920-,yÊ Kbtil¢wJ. The Pandyan Kingdom by K.A. Nilakanta Sastri, p. 82.gjÊjhkÊ E}wÊwhzÊL KjyÊ g§dÊ%dÊwhkÊ E‘wÊwhzÊL tiu ghzÊbaH murhlʤnahdÊWeÊ njupaåyÊiy. ,uzÊlhkÊ ,uh[¤kÊ`dÊ NjhyÊå gwÊwpjÊ §U åjhqÊ$upYsÊs R¥eʧujʧçUfÊFkÊ KjyhkÊ guheÊjf NrhodÊ fyÊntlÊL åsfÊF¢wJ.

Midkiy FwÊwhykÊ ,qÊFsÊs fyÊntlÊLfSkÊ ,tÊthNw mwpåfÊ¢dÊwd. KjyhkÊ ,uh[uh[ NrhodÊ ghzÊba ehlÊil ntdÊw NghJ mJ jdÊ ngaiuNa ,oeÊJ ngUik FdÊwp ,uh[uh[ kzÊlykÊ myÊyJ ,uh[uh[gÊ ghzÊb ehL vdgÊ ngaH ngwÊwJ. Annual Reports on Epigraphy (Madras). NkYkÊ ghzÊbehL ghzÊba Fyhrdp tsehL vdÊw ngaUkÊ mil¢wJ. muqÊfhrÊrhupádÊ 'nrdÊid khfhzjʧdÊ fyÊntlÊLfsÊ' - §Urʤ khtlÊlfÊ fyÊntlÊLfÊfspyÊ 691, 538 (gfÊfkÊ 106).

NrhoHfspNy ,uhN[eʧuDfÊFgÊ ßwF ¤weÊj kdÊdHfspyÊiy. %dÊwhkÊ FNyhjÊJqÊfdÊ fhyjʧyÊ ghzÊbaH jiynaLjÊjdH. æughzÊbadÊ åfÊuk ghzÊbandd ,UtH rzÊilál %dÊwhkÊ FNyhjÊJqÊfdÊ åfÊuk ghzÊbaDfÊF cjå nraÊagÊ ghzÊbaH KdÊNdwpdH. åfÊukDfÊFgÊ ßwF [lhtHkdÊ FyNrfudÊ fhyjʧyÊ ghzÊbaH ,uzÊlhkÊ NguuR MukÊgkháwÊW.

ghzÊbaH ,uzÊlhkÊ NguuRfÊfhykÊ ¢.ß. 1190-1313 The Pandyan kingdom by K.A.N. Sastri, Page 212. ,uzÊlhkÊ Nguu¤wÊFrÊ rhdÊWfsÊ nttÊNtwplqÊfspyÊ ¢ilfÊ¢dÊw. meÊjeÊjfÊ fhyjÊJ murHfspdÊ fyÊntlÊLfsÊ. MdhyÊ mit ghzÊbaupdÊ kuG åsfÊfjʧwÊF cjtåyÊiy. fyÊntlÊLfÊfspyÊ tUkÊ [hjffÊ FwpgÊGfsÊ kuG åsfÊfjʧwÊF cjå nraÊtjwÊFgÊ g§yhffÊ FogÊgjÊij AzÊlhfÊF¢dÊwd.

khwtHkdÊ ReÊju ghzÊbadÊ vdÊghdÊ ¢.ß. 1216-,yÊ muRfÊ flÊbNywpdhdÊ. Kielhorn, Epigraphia India. Vol III., App. II., p. 24. ,tdÊ Nrhoiu ntdÊwhdÊ; ¢.ß. 1223-,yÊ ,tdÊ KbnfhzÊl Nrho GujʧyÊ æuhßN~fkÊ nraÊJ nfhzÊlhdÊ. ßwF kwÊWNkhH æudÊ [lhtHkdÊ ReÊju ghzÊbadÊ gy ntwÊwpfsileÊJ 'kfhuh[h§ uh[ guNk]Êtuh vdÊw glÊlkÊ #bdhdÊ. gyKiw æuhßN~fkÊ nraÊJ nfhzÊlhdÊ. ¤jkÊgujʧyÊ nghwÊrig flÊbdhdÊ. ¤jkÊgujʧYkÊ =uqÊfjʧYkÊ csÊs NfháyÊfSfÊFgÊ nghdÊNtaÊeÊJ 'NfháyÊ nghdÊ NtaÊeÊj ngUkhsÊ' vdÊw ngaH ngwÊwhdÊ. Annual reports on epigraphy-1927, Part II, Para 4. ,ilNa gyH MzÊldH. ßwF khwtHkdÊ FyNrfu ghzÊbadÊ MzÊlhdÊ. ,tdÊ fhyjʧNyNa khwtHkdÊ åfÊuk ghzÊbadÊ ,U [lhtHkdÊ ReÊju ghzÊbaH [lhtHkdÊ æughzÊbadÊ vdÊwtHfsÊ MzÊldH. The Pandyan Kingdom by K.N. Nilakanta Sastri, p. 180.

khwtHkdÊ FyNrfudÊ vdÊghDfÊFjÊ jdÊ kidå%ykÊ ßweÊjtdÊ [lhtHkdÊ ReÊju ghzÊbadÊ. NtnwhU ngzÊ%ykÊ ßweÊjtdÊ [lhtHkdÊ æughzÊbadÊ. FyNrfudÊ jdfÊFgÊ ßdÊ murhs æughzÊbaidjÊ NjHeÊnjLjÊjhdÊ.clNd ReÊju ghzÊbadÊ NfhggÊglÊLjÊ jdÊ jeÊijiafÊ nfhdÊWålÊlhdÊ. ,jdhyÊ æughzÊbadÊ ReÊjughzÊbaidgÊ gopthqÊf vzÊzNt csÊehlÊLfÊ fyfkÊ VwÊglÊlJ. ReÊjughzÊbadÊ NjhwÊwhdÊ.

,tHfsÊ xwÊWikádÊik tlfÊ¢çUeÊJ teÊj K]ÊçkÊ gilnaLgÊßwÊF tr§aháwÊW. myhTjÊ©dÊ ¢yÊ[pádÊ jsg§ khçfÊ fhéH njdÊdhlÊL efuqÊfisnayÊyhqÊ nfhsÊisabjÊjhdÊ. kJiufÊFfÊ ¢.ß. 1311-,yÊ teÊjhdÊ. ,jdÊ ßdÊ ghzÊbehL ngUikáoeÊJ §UneyÊNtç khtlÊl msåwÊFfÊ FW¢gÊ ßdÊ 16-MkÊ E}wÊwhzÊbyÊ mwNt kiweÊjJ. ,uzÊlhkÊ NguuRfÊ fhyjʧyÊ kfÊfsÊ r%f thoÊfÊif ftdpfÊfjÊ jfÊfJ. KjçyÊ murHfsÊ ntwÊwpNkyÊ ntwÊwp fzÊldH. meÊehlÊfisgÊgwÊwp ntdp]Ê efiurÊ NrHeÊj RwÊWgÊ ßuahzpahd khHfÊNfhNghNyh edÊF åupthffÊ $W¢whH. 

fhayÊ JiwKfgÊ glÊbdkÊ gwÊwpAkÊ mqÊF eleÊj flyÊ thzpfkÊ gwÊwpAkÊ khHNfhNghNyh ßdÊtUkhW $W¢whH: "muG tzpfH jqÊfsÊ F§iufisfÊ $lÊlqÊ $lÊlkhaÊfÊ nfhzÊL teÊJ mjwÊFgÊ g§yhaÊgÊ ghzÊbaH nghdÊidjÊ §usÊ §ushaÊgÊ ngwÊWrÊ nrdÊwdH.

"etkzpfSkÊ nghdÊDkÊ ghzÊbehlÊbyÊ VuhskÊ. KjÊJrÊ nryÊt kpfTk§fkÊ. ghzÊba kdÊdHfsplkpUeÊj KjÊJfÊfspdÊ k§gÊigAkÊ msitAkÊ veÊj nkhopáYkÊ msål KbahJ. nfhwÊifáyÊ KjÊJfÊ FspjÊjdH. ,eÊehL 'khghH' vdÊW ntspehlÊlhuhyÊ miofÊfgÊglÊlJ. 

"murDfÊFgÊ gy kidåaH. FoeÊijfSkÊ gy. muridfÊ fhfÊfjÊ 'njdÊdtdÊ MgjÊJjåfsÊ' vdÊNghH jkÊKáiuAeÊ jeÊjdH. r§nadÊDkÊ cldÊflÊilNaWkÊ tofÊfkÊ ghzÊb ehlÊbYKzÊL. kfÊfSfÊFjÊ ijawÊfhuUkpyÊiy. mtHfsÊ NjitAkpyÊiy. VnddpyÊ mtHfSil mgÊgbgÊglÊlJ. kfÊfsÊ gRit tzqÊFtH. mjidfÊ nfhiynraÊaNth czÊzNth khlÊlhH."

NkNyAsÊs khHfÊNfhNghNyh FwpgÊGgÊ NghyNt 'thrgÊ' vdÊw M¤upaUkÊ ghzÊb ehlÊbyÊ F§iu thzpfkÊ ,UeÊjijfÊ FwpgÊßL¢whH. ßwÊfhyjʧyÊ teÊj K]ÊçkÊ M¤upaHfshd mkPH F]ÊU, `pahTjÊ©dÊ ghHdp vdÊgtHfSkÊ ghzÊbaH tuyhwwpajÊ jqÊfsÊ FwpgÊGfsÊ %ykÊ cjT¢dÊwdH.

ghzÊbaHfsÊ mu¤ayÊ KiwAkÊ KfÊ¢aNk. mtHfspwÊ gyH gy ehLfis ntdÊW gueÊj epyjʧwÊFupauhdhHfsÊ. mjid MSjwÊ nghUlÊLgÊ gy ßupTfshfgÊ ßupjÊjdH. vLjÊJfÊ fhlÊlhfjÊ §UkyÊç ehL nrkÊß ehL Gwkiy ehL NghyÊtd. ¤y ehLfisAkÊ $wÊwqÊfisAqÊ nfhzÊlJ tsehL.

,gÊgbgÊglÊl tsehLfsÊ ¢.ß. 9-MkÊ 10-MkÊ E}wÊwhzÊLfspyÊ ,UeÊjd. Epigraphia Indica, Vol XXI, Ins. No. 17.  ,gÊgbgÊglÊl tsehLfsÊ NrHeÊjJ kzÊlykÊ.

murdÊ jdÊdhlʤfÊ fhyjʧNyNa glÊljʧwÊFupa kfidNah, jkÊßiaNah ,sturdhfÊFthdÊ. rjh¤t gzÊlhujÊjhuJ "ghzÊbaH tuyhW", gfÊ 72. kdÊdUfÊfbáyÊ mikrÊrH, giljÊjiytH, miuaH tupáyhH Kjça m§fhupfsÊ gzpahwÊWtH. 'fhå§' 'njdÊdtjiuadÊ' 'ghzÊbgÊ gyÊyt jiuadÊ' NghdÊwd m§fhupflÊF murdÊ toqÊ¢gÊ ghuhlÊbAsÊs glÊlqÊfsÊ. rjh¤t gzÊlhujÊjhuJ "ghzÊbaH tuyhW", gfÊ 72. kfÊfsÊ epytup nrYjʧdH. 

mjidgÊ gzkhfNth nghUshfNth juyhkÊ. ,iw ghlÊlkÊ vdÊgd tupiaAzHeÊJQÊ nrhwÊfsÊ. 'cyÊF' vdÊgJ RqÊftupahFkÊ. epyjÊij aseÊJ itjÊjdH. mit edÊnraÊ GdÊnraÊ NjhlÊlqÊfshfgÊ ßupfÊfgÊglÊld.

NfháyÊ epyqÊfsÊ tup ePfÊfgÊ ngwÊW ,iwáç NjtjhdkÊ vdgÊglÊlJ. klqÊfsJ tupáyh epyjÊij klgÊGwkÊ vdÊwiojÊjdH. KwÊW}lÊL vdÊgJ GytH jhdkhaÊgÊ ngwÊw tupáyh epykÊ. meÊjzH ngwÊw tupáyh epykÊ ßukÊkNjakÊ.
vzÊzyÊ, vLjÊjyÊ KfjÊjyÊ ePlÊlyÊ Kjça msitfSzÊL. ehzaqÊfsÊ nghdÊ nrkÊG ,twÊwhtÊ MaJ. kdÊdHfspdÊ glÊlgÊ ngaHfisfÊ nfhzÊL mit ntspteÊjd. Mysore Gazetteer, Vol II, pp. 1260, 1272. 

¢uhkjʧNy rigAzÊL. mjdÊ cWgÊßdUfÊF NtzÊLeÊ jF§iafÊ fyÊntlÊLfÊfsÊ $WkÊ. Epigraphia Indica, Vol XXII, p. 5. ¢uhk rigádÊ clÊfofqÊfsÊ gQÊrthu thupakÊ NjhlÊlthupakÊ Kjçad. gjʧuqÊfsÊ g§T nraÊa MtzfÊfsupfsÊ czÊL. kdÊdHfsÊ irtkÊ itztkÊ ngsjÊjkÊ, rkzkÊ Kjça kjqÊfisfÊ fhjÊjdH; MdhyÊ KfÊ¢akhf KdÊdit ,uzÊilAkÊ tsHjÊjdH. 

kdÊddplkÊ ahid F§iu NjH fhyhsÊ Kjça gilfSzÊL. thzpfKkÊ ifjÊnjhopYkÊ edÊF eilngwÊwd. mitgwÊwp khHfÊNfhNghNyhTkÊ edÊF FwpgÊßL¢whH. kdÊdHfsÊ fyÊå fiyfis edÊF tsHjÊjdH.

,tÊthW ghzÊbaHfspdÊ ehfupfkÊ fiy gzÊghL Kjçad kpfTaHeÊj epiyáçUeÊjd. ghzÊbaH tuyhW njhlHrʤawÊW ,ilâLfsÊ gyTs. mit ePqÊ¢gÊ 'ghzÊbaH tuyhW' KOtJkÊ xOqÊfhf cyNfhH mwparÊ nraÊa NtzÊbaJ tuyhwÊwhuhaÊrʤahsHflÊF klÊLNkh jkpouidtHfÊFeÊ jiyaha flddÊNwh? ghzÊbaH GfoÊ XqÊFf! ghzÊba edÊdhL thoÊf!