|
|
 |
|
|
tpL¢dÊw %rÊRkÊ åLjiyfÊfhfNt |
|
|
-Rg.æughzÊbadÊ
|
|
¢ofÊFjÊ §NkhupyÊ 'Rjeʧu
¢ofÊFjÊ §NkhUfÊfhd Gulʤfu KdÊdzp'
(ßubçdÊ -
FRETILIN) vdÊWkÊ '§Nkhupa [dehaf KdÊdzp'
(UDT) vdÊWkÊ
,uzÊL flʤfsÊ cUthád. ¢ofÊFjÊ §Nkhiu ålÊL NghHrÊRfyÊ åy¢rÊ nryÊy ßubçdÊ ê.b.b. ,U flʤfSfÊFkpilNa NkhjyÊ tYjÊjJ. VwjÊjho xU khjkÊ ,U mzpfSfÊFkpilNa fLkÊ NghH %zÊlJ. ,uzÊlháukÊ NgH mgÊNghupyÊ ,weÊJ NghdhHfsÊ. nghJthf M§fÊfkÊ nrYjÊJkÊ MfÊ¢ukpgÊghsUfÊFkÊ åLjiy ngwjÊ JbfÊFkÊ kfÊfSfÊFkpilNajhdÊ NghH fLikahf ,UfÊFkÊ. MdhyÊ ¢ofÊF §NkhupyÊ NghHrÊRfYfÊFkÊ §Nkhupa kfÊfSfÊFkpilNa mgÊgbnahU fLkÊNghH eilngwåyÊiy. MdhyÊ csÊehlÊL AjÊjkÊ kpFeÊj MNtrjÊJldÊ eilngwÊwJ. xU khjgÊ NghUfÊFgÊ ßdÊ ,lJrhuprÊ ¤eÊjid nfhzÊl åtrháfspdÊ MjuitgÊ ngwÊwpUeÊj ßubçdÊ flʤ MlʤfÊF teÊjJ. meÊj Mlʤ %dÊW khjqÊfsÊ klÊLNk eilngwÊwJ. ¤ç ehlÊbyÊ kfÊfshyÊ NjHeÊnjLfÊfgÊglÊl mnyzÊNládÊ Mlʤ r§fhuHfshyÊ fåoÊfÊfgÊglÊlJ Nghy ,qÊFkÊ meÊj mtykÊ eilngwÊwJ. NeukÊ ghHjÊJfÊ fhjʧUeÊj ,eÊNjhNd~pa muR jdÊ ,uhZtjÊij mDgÊß ßubçdÊ MlʤiafÊ fåoÊjÊJ ¢ofÊF §Nkhiu jdÊDila ,dÊndhU khepykÊ vdÊW mwpåjÊJfÊ nfhzÊlJ. mdÊW njhlqÊ¢a ¢ofÊF §NkhH åLjiygÊ NghH fhyÊ ÁwÊwhzÊL fhykÊ mkÊkzÊzpyÊ eleÊjJ. vdpDkÊ KjyÊ g§dhW MzÊLfspyÊ ¢ofÊF §NkhupyÊ RfHNjh Mlʤ Vå ålÊl xLfÊFKiwfisnayÊyhkÊ cyf ehLfsÊ fzÊLkÊ fhzhkNy ,UeÊjd. I.eh. mitáyÊ ,eÊNjhNd~pah muirfÊ fzÊbjÊJgÊ gjÊJ Kiw ©HkhdqÊfsÊ epiwNtwÊwgÊglÊld. MdhyÊ mit ntWkÊ ©HkhdqÊfsÊ klÊLNk. mtwÊiw eilKiwgÊgLjÊJkÊ tifáyÊ I.eh.Nth NkwÊFyf ehLfNsh xU eltbfÊifAkÊ vLfÊfåyÊiy. 1991MkÊ MzÊL ,W§áyÊ ghHitahsHfshfrÊ nrdÊwpUeÊj ,uzÊL gjʧupifahsHfsÊ jhfÊFjYfÊF csÊshd ßdÊNg cyf ehLfspdÊ ftdkÊ ¢ofÊF §NkhupdÊ gfÊfkÊ §UkÊßaJ. 1991 mfÊNlhgH 26MkÊ ehsÊ ,eÊNjhNd~pagÊ gilfsÊ ¢ofÊF §NkhupyÊ csÊs NjthyakÊ xdÊwpDsÊ GFeÊJ Nfhk]Ê myÊNghdÊ]h vdÊDkÊ ,U ,isQHfisrÊ RlÊLfÊ nfhdÊwJ. ,eÊNjhNd~pah ,]ÊyhkpaHfis kpF§ahffÊ nfhzÊl ehL. ¢ofÊFjÊ §NkhupyÊ fjÊNjhçfÊffÊ ¢wp]ÊjtHfspdÊ vzÊzpfÊif kpF§. vdNt mfÊNlhgH 26MkÊ Nj§ epfoÊT ,dgÊ NghuhlÊljÊij kjgÊ NghuhlÊlkhfTkÊ khwÊwpaikjÊJ ålÊlJ. kfÊfspdÊ NfhgkÊ $HikaileÊjJ. ,weÊJNghd ,UtupdÊ epidTehsÊ CHtyqÊfis etkÊgH 12MkÊ ehsÊ eljÊJtnjdÊW KbtháwÊW. etkÊgH KjyÊ thujʧNyNa ¢ofÊFjÊ §NkhH jiyefukÊ §ç (Dili) gugugÊghdJ. meÊj ehspyÊ ngUqÊfytukÊ %s thaÊgÊGsÊsJ vdÊDkÊ tjeʧia murhqÊfNk §lÊlkplÊLgÊ gugÊßaJ. vdNt ntspehlÊLgÊ gjʧupifahsHfSkÊ mdÊiwa §dkÊ §ç teÊJ NrHeÊjdH. gyÊyháufÊfzfÊfhd kfÊfsÊ gqÊNfwÊw meÊj epidT CHtykÊ mik§ahaÊjÊjhdÊ teÊJ nfhzÊbUeÊjJ. MdhYkÊ ,eÊNjhNd~pa ,uhZtkÊ CHtyjʧyÊ teÊj kfÊfspdÊ kPJ JgÊghfÊ¢ahyÊ rukhupahfrÊ RlÊlJ. kfÊfsÊ ¤jwp XbdH. vdpDkÊ 20 NgH JgÊghfÊ¢fÊ FzÊLfSfÊF ,iuahdhHfsÊ. mgÊNghJ mqÊNf epdÊw mnkupfÊfgÊ gjʧupifahsH ,UtiuAkÊ ,uhZtkÊ JgÊghfÊ¢ahyÊ Fwp itfÊf mtHfsÊ jqÊfsÊ milahs mlÊilfisfÊ fhlÊbjÊ jgÊßfÊf NtzÊbajháwÊW. MdhYkÊ fLikahd jhfÊFjYfÊF mtHfsÊ MshfNt NeHeÊjJ. meÊj ,U gjʧupifahsHfSkÊjhdÊ ¢ofÊFjÊ §NkhH åLjiygÊ NghuhlÊljÊijfÊ rHtNjr VLfspyÊ vO§ cyf ehLfspdÊ fzÊfisjÊ §weÊjdH. mtHfSkÊ mnkupfÊfHfshf myÊyhkyÊ VNjh xU VioehlÊbçUeÊJ teʧUgÊghHfnsdpyÊ mtHfisAkÊ ehaÊfisrÊ RlÊLfÊ nfhsÊtJ NghyÊ ,eÊNjhNd~pa ,uhZtkÊ RlÊLfÊ nfhdÊwpUfÊFkÊ. 1991 etkÊgH 12 XLfÊFKiwfÊFgÊ ßwF kfÊfspdÊ xwÊWikAkÊ, murhqÊf v§HgÊGkÊ tYgÊngwÊwd. ,eÊNjhNd~pa mu¤dÊ xLfÊFKiwAkÊ gdÊklqÊF $baJ. VwjÊjho ,uzÊL ylÊrkÊ kfÊfsÊ nfhdÊW FåfÊfgÊglÊldH. ¢ofÊFjÊ §NkhH nkhjÊj kfÊfsÊ njhifáyÊ %dÊwpyÊ xU gF§ádH mopeÊJ NghádH. ,gÊgb xU nfhba tuyhwÊiw cyfjʧyÊ NtW vqÊFkÊ fhz KbahJ vdÊDkÊ msåwÊF, ,eÊNjhNd~pa mu¤dÊ muh[fkÊ tsHeÊJ nfhzÊNl NghdJ. cyf ehLfsÊ ,§yÊ jiyálhkçUfÊf ,dÊndhU cjʧiaAkÊ ,eÊNjhNd~pah ifahzÊlJ. mgÊNghJ fkÊNghbah åajÊehkÊ ehLfspyÊ nghJTilikfÊ nfhsÊif åiuthaÊgÊ guå teÊjJ. vdNt ,lJrhuprÊ rhaÊT nfhzÊl ßubçdÊ flʤia xU fkÊêdp]ÊlÊ flʤ vdÊW mwpåjÊjjdÊ %ykÊ, mnkupfÊfhådÊ MjuT mfÊflʤfÊFkÊ åLjiygÊ NghuhlÊljÊJfÊFkÊ ¢ilfÊfhålhkyÊ ,eÊNjhNd~pah ghHjÊJfÊ nfhzÊlJ. 'jqÊfsÊ ehlÊil fkÊêdprjÊ jilgÊ ßuNjrkhf' mwpåjÊJfÊ nfhsÊtjhf mnkupfÊfhålkÊ cW§aspjÊjJ. vdpDkÊ, NrhåajÊ êdpadpdÊ cilTfÊFgÊ ßwF fkÊêdpr mrÊrjʧçUeÊJ mnkupfÊfhTkÊ NkwÊFyf ehLfSkÊ åLglÊbUeÊjikahYkÊ rHtNjrgÊ gjʧupiffspyÊ nraʧfsÊ ntspteÊJålÊljhYk; ,eÊNjhNd~pahådÊ jeʧuqÊfsÊ gadspfÊfåyÊiy. etkÊgH gLnfhiyia cynfqÊFkÊ csÊs kdpj cupik miogÊGfSkÊ cyf ehLfsÊ gyTkÊ fzÊbfÊfjÊ njhlqÊ¢d. ,eÊNjhNd~pahåwÊfhd ep§ cjåfis epWjÊJtjhf nejHyheÊJ mwpåjÊjJ. mnkupfÊf nrdlÊ rig jdÊ ,uhZt cjåfis epWjÊJtJ njhlHghd kNrhjhitfÊ nfhzÊL teÊjJ. fdlh ehL ,eÊNjhNd~pahåwÊfhd ntspehlÊL cjåfspyÊ 30 kpyÊçadÊ lhyHfis ,il epWjÊjkÊ nraÊjJ. ßupjÊjhdpah M]ʧNuçah epê¤yheÊJ Kjça ehLfsÊ ¤y nghUshjhujÊ jilfis å§jÊjd. ¢ofÊFjÊ §NkhUfÊF kpf mU¢yÊ ,UfÊFkÊ M]ʧNuçah ,eÊNjhNd~pahåwÊF v§Hepiy vLjÊjJ meÊj muir mrÊRWjÊJtjhf ,UeÊjJ. GårhH mu¤açyÊ M]ʧNuçahådÊ epiy kpf KfÊ¢akhdjhffÊ fUjgÊglÊlJ. ,eÊNjhNd~pahådÊ nghUshjhukÊ kpfgÊngUkÊ æoÊrʤaileÊjJ. mnkupfÊfhådÊ xU lhyUfÊF ,eÊNjhNd~pahådÊ 10,750 &ßahfÊfsÊ ,izahád. mtÊtsT ngupa gzæoÊrʤia meÊj ehL reʧjÊJsÊsJ. 96>97 MkÊ MzÊLfspyÊ ehL KOtJkÊ RfHNjhåwÊFkÊ mtuJ MlʤfÊFkÊ v§uhd NghuhlÊlqÊfsÊ ¢sHjÊnjOeÊjd. 1998 MkÊ MzÊL NtW topádÊwp RfHNjh gjå åyf ß.I. `àß (B.I.Habibie) ,eÊNjhNd~pahådÊ GJ m§guhdhH. `àßádÊ tuTfÊFgÊ ßdÊ ¤y eyÊy khwÊwqÊfsÊ njdÊglÊld. ¢ofÊFjÊ §NkhH kfÊfspdÊ czHTfSfÊFjÊ jhkÊ k§gÊgspgÊgjhfTkÊ åiuåyÊ mkÊkfÊfspdÊ fUjÊjwpAkÊ thfÊnfLgÊG xdÊW eljÊjåUgÊgjhfTkÊ mwpåjÊjhH. m§gupdÊ mwpågÊßwÊF xU GwkÊ tuNtwÊGkÊ kWGwkÊ fLkÊ v§HgÊGkÊ ¢skÊßd. ',eÊNjhNd~pa xUikgÊghL' Nfhupa 'NjrgfÊjHfsÊ' ¢ofÊFjÊ §NkhH ,eÊNjhNd~pahådÊ ßupfÊf Kbahj xU gF§ vdÊW th§lÊldH. 'NjgfÊjHfsÊ' åisåjÊj fytujÊjhyÊ NjHjyÊ Nj§ ,uzÊL Kiw jsÊspgÊ NgháwÊW. ,W§ahf 1999 Mf]ÊlÊ 30 mdÊW fUjÊjwpAkÊ thfÊnfLgÊG cW§ahf eljÊjgÊgLkÊ vdÊw mwpågÊG ntspahdJ. FwpgÊßlÊl ehSfÊF xU thujʧwÊF KdÊNg tdÊKiw nkyÊyjÊ jiy ÀfÊ¢aJ. vdpDkÊ FwpgÊßlÊl ehspyÊ IfÊ¢a ehLfspdÊ FO xdÊwpdÊ (UNAMET - United Nations Assistant Mission in East Timor) NkwÊghHitáyÊ thfÊnfLgÊG eleÊJ KbeÊjJ. thfÊnfLgÊßyÊ Nkhrb thfÊnfLgÊG nryÊyhJ vdÊnwyÊyhkÊ fyffÊfhuHfsÊ nrhdÊdNghJkÊ XupU ,lqÊfspyhd ¤W tdÊKiw jåHjÊJ thfÊnfLgÊG mik§ahf eleÊNjwpaJ vdÊW I.eh. JizfÊFOådÊ jiytH ,adÊ khHlÊbDkÊ I.eh.ådÊ midjÊJ ehLfspdÊ rhHghsH [hkÊn~lÊ khHfÊfUkÊ nraʧ ntspálÊldH. thfÊnfLgÊßdÊ Kbit mwpågÊg§YkÊ $l ¤y ehlÊfsÊ jhkjkÊ VwÊglÊld. vqÊFkÊ xUåjkhd gjlÊlkÊ epyåaJ. ,eÊNjhNd~pahådÊ csÊehlÊLgÊ ghJfhgÊG mikrÊrH åuzÊNlh '¢ofÊFjÊ §NkhH kfÊfSfÊF vyÊyhåjkhd ghJfhgÊGkÊ mspfÊfgÊgLkÊ' vdÊW cW§aspjÊjhH. MdhYkÊ nrgÊlkÊgH 3 MkÊ Nj§ §çáyÊ I.eh. JizfÊFO mYtyfkÊ mUNf kpfgÊngUkÊ fytukÊ ntbjÊjJ. v§HfÊflʤjÊ jiytHfspyÊ KfÊ¢akhdtuhd mgÊJyÊuFkhdÊ th¢jÊ I.eh. JizfÊFO ¢ofÊFjÊ §NkhH åLjiyahsHfSfÊF Mjuthf csÊsJ vdÊWkÊ eLepiy jtwpålÊlJ vdÊWkÊ FwÊwkÊ rhlÊbdhH. I.eh. JizfÊFOådÊ CopaHfsÊ ,UtH fytujʧyÊ nfhyÊygÊglÊldH. fytujÊij mlfÊf I.eh. mik§gÊgilia tUåfÊfjÊ §lÊlkplÊLsÊsjshf mikrÊrH åuzÊNlh mwpåjÊjhH. 1999 nrgÊlkÊgH 4 MkÊ ehsÊ tuyhwÊWrÊ ¤wgÊGkpfÊf thfÊnfLgÊßdÊ KbTfsÊ mnkupfÊfhåyÊ csÊs I.eh. mYtyfjʧçUeÊJkÊ §çáyÊ ,UeÊj I.eh. JizfÊFO mYtyfjʧçUeÊJkÊ xNu NeujʧyÊ mwpåfÊfgÊglÊld. mnkupfÊfhåçUeÊJ NjHjyÊ KbTfis I.eh.ådÊ nrayhsH Nfhß mdÊdhdÊ mwpåjÊjhH. ¢ofÊFjÊ §NkhH thfÊfhsHfspyÊ VwjÊjho 90 rjæjkÊ NgH thfÊfspjʧUeÊj mtÊthfÊnfLgÊßyÊ kpfgÊ ngUkÊghdÊikahd kfÊfsÊ ¢ofÊFjÊ §NkhH jdp ehlhf NtzÊLkÊ vdÊDkÊ jqÊfsÊ åUgÊgjÊijjÊ njupåjʧUeÊjdH. thfÊFfsÊ ågukÊ g§thd thfÊFfsÊ : 382000 jdp ehlÊbwÊF MjuT njupåjÊj thfÊFfsÊ : 344000 jdp ehL NjitáyÊiy khepy RahlʤNa NghJkÊ vdÊW njupåjÊj thfÊFfsÊ : 38000 jdpehL Nfhup thfÊfspjÊjtHfspdÊ vzÊzpfÊif thfÊfspfÊfhj kfÊfspdÊ njhifiaAkÊ clÊgLjʧa nkhjÊj kfÊfsÊ njhifáyÊ 78.5 rjæjkhf ,UeÊjJ. mzÊikfÊfhy tuyhwÊwpyÊ NjHjyÊ %ykÊ xU ehL cjakh¢ csÊsnjdÊwhyÊ mJ ¢ofÊFjÊ §NkhHjhdÊ. ,dÊDkÊ mqÊF tdÊKiwfsÊ njhlHeÊJ nfhzÊLjhdÊ csÊsd. vdpDkÊ kfÊfspdÊ xdÊWglÊl vOrʤfÊF KdÊdhyÊ xLfÊFKiwfsÊ nraçoeÊNj ©UkÊ vdÊgijfÊ ¢ofÊFjÊ §NkhH nkaÊgÊßjÊJfÊ nfhzÊLsÊsJ. |
Main Education Entertainment News Tamils
 |
